Program
KAF
15 lipca – 4 października 2026
Arsenic Ballerinas to solowa wystawa rumuńskiej artystki Ioany Vreme Moser, której interdyscyplinarna twórczość sytuuje się na styku sztuki dźwięku, performansu i sztuk wizualnych. Ekspozycja prezentuje rozwijany od 2018 roku wątek praktyki artystyczno-badawczej Vreme Moser, w którym kosmetyki stają się materiałem do budowy elektronicznych instrumentów i generowania dźwięku, odsłaniając nieoczywiste związki między historią elektroniki, radia i wojny a praktykami upiększania. Instalacje dźwiękowe oraz autorskie instrumenty konstruowane z akcesoriów do makijażu eksplorują kobiecość jako przestrzeń napięć między kontrolą, oporem i kreowaniem nowych tożsamości.
Wystawa przekrojowo ukazuje ewolucję tego procesu twórczego – od projektu Coquetta, powołanego w ramach serii performansów rozpoczętych w 2018 roku, przez najnowszą instalację z cyklu Arsenic Ballerinas (2026), po materiały badawcze dokumentujące rozwój metod pracy i powiązania między obiema seriami.
Coquetta to alter ego artystki – sceniczna diwa wyrastająca z dziecięcych wyobrażeń o idealnej urodzie oraz doświadczenia baletowego, w którym makijaż, scena i ruch stają się punktem wyjścia do badania relacji między własnym ciałem a obwodami elektronicznymi. Wszystko zaczęło się od pomysłu przekształcenia znalezionych na śmietniku kosmetyków, kobiecych akcesoriów i zużytej elektroniki w instrumenty dźwiękowe, który z czasem rozwinął się w performatywne badanie rytuału makijażu i technologii. Konstruując instrumenty z kosmetyków, artystka przypisywała im brzmienie nawiązujące do toksyczności użytych materiałów – na przykład ołów, łączący historie szminki i lutu elektronicznego, otrzymał celowo ton dysonansowy. Czujniki umieszczone w pojemnikach z pudrem, czerwone szpilki przekształcone w syntezatory, szminka, której dźwięk po zetknięciu z ustami zaczyna przypominać wiertło dentystyczne działające jako autonomiczne instrumenty tworzą system obiektów dźwiękowych improwizowanego salonu piękności.
Tytułowe Arsenic Ballerinas to długoterminowy projekt badawczy łączący historię makijażu, technologii, komunikacji i wojny poprzez te same materiały i pierwiastki chemiczne obecne w szminkach, odbiornikach radiowych, układach elektronicznych i amunicji. Inspiracją stały się zarówno doświadczenia radiowych „wojen” w Rumunii lat 90., zagłuszanie zachodnich stacji, strategie dotarcia stosowane przez Radio Wolna Europa oraz kultura improwizowanych radioodbiorników DIY, jak i historie zapomnianych pionierek radiofonii zrzeszonych w sieci Young Lady Operators, które na wybranych częstotliwościach radiowych organizowały m.in. YL Nets, spotkania przypominające przedinternetowe grupowe czaty. Teksty z ich archiwów (w połączeniu z innymi nagraniami) artystka wykorzystała w warstwie dźwiękowej instalacji złożonej z dużej liczby szminek przekształconych w działające odbiorniki radiowe. Zawieszone w przestrzeni niczym lecące pociski odbierają gęstą sieć nakładających się transmisji.
Dodatkowy kontekst interpretacyjny wprowadza dialog z drugą ekspozycją prezentowaną w tym samym czasie w Krupa Art Foundation – Marylin Monroe. Czuję, że ją znam, ale moje ręce wyginają się do tyłu. Obie realizacje podejmują osobiste i społeczno-polityczne narracje dotyczące strategii konstruowania własnego wizerunku: kobiecości, makijażu, kostiumu i persony, a także emancypacji oraz kobiecych sieci oporu. Tytuł drugiej wystawy odsyła do twórczości Dawida Lyncha i pochodzi z serialu Twin Peaks, w którym prąd, przewody, radio i motyw transmisji oraz wyładowania elektryczne pełnią funkcję medium przejścia między rzeczywistościami i komunikacji z tym co ukryte. Wired Noise Boudoir – uwodzicielska a zarazem niebezpieczna czerwień ust, czerwone zasłony, zakłócony sygnał radiowy budują nastrój tajemnicy i elektryzującego poczucia dostrajania naszej wrażliwości do nowych częstotliwości.
Arsenic Ballerinas – wystawa Ioany Vreme Moser
kuratorka: Monika Łuszpak-Skiba
Partnerzy: iii, CTM Festival
Patronat medialny: MINT
Krupa Art Foundation, Wrocław
15 lipca – 4 października 2026
Wernisaż: 15.07.2026, g. 19:00 | pobierz darmową wejściówkę
Ten projekt powstał podczas rezydencji artystycznej w iii – Instrument Inventors Initiative.
Instalacja dźwiękowa do radia Arsenic Ballerinas została zamówiona przez CTM Festival, DAAD Artists-in-Berlin Program oraz iii – Instrument Inventors Initiative.
Projekt zrealizowano dzięki wsparciu programu Recherchestipendium für Alte Musik, Neue Musik und Klangkunst 2025, Senatsverwaltung für Kultur und Gesellschaftlichen Zusammenhalt oraz iii – Instrument Inventors Initiative.